Khi một người thân trong gia đình qua đời để lại tài sản, việc làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu người quá cố không chỉ để lại nhà cửa, tiền bạc mà còn để lại các khoản nợ chưa trả, câu hỏi đặt ra là: "Người thừa kế có phải gánh luôn nghĩa vụ trả nợ thay cho người đã mất không?".

Theo Bộ luật Dân sự 2015, câu trả lời là CÓ, nhưng pháp luật quy định trách nhiệm này chỉ nằm trong một phạm vi giới hạn nhất định nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người sống.

1. Trách nhiệm trả nợ trong phạm vi di sản được hưởng

Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rất rõ ràng về nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Theo đó, những người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trả nợ do người chết để lại, nhưng chỉ trong phạm vi di sản mà mình được hưởng.

Điều này có nghĩa là bạn không phải bỏ tiền túi của cá nhân ra để trả nợ cho người đã khuất nếu khoản nợ đó vượt quá giá trị tài sản bạn nhận được:

• Trường hợp khoản nợ nhỏ hơn hoặc bằng di sản: Nếu bạn nhận thừa kế một mảnh đất trị giá 1 tỷ đồng, nhưng người quá cố để lại khoản nợ 600 triệu đồng. Bạn có nghĩa vụ dùng di sản đó để trả 600 triệu đồng cho chủ nợ, phần 400 triệu đồng còn lại mới thuộc về bạn.

• Trường hợp khoản nợ lớn hơn di sản: Nếu bạn được thừa kế 1 tỷ đồng nhưng tổng số nợ lên đến 2 tỷ đồng. Lúc này, bạn chỉ phải dùng đúng 1 tỷ đồng di sản đó để thanh toán cho các chủ nợ. Bạn không có nghĩa vụ phải lấy tiền túi hay tài sản riêng của mình để trả thêm 1 tỷ đồng tiền nợ còn thiếu.

2. Quyền từ chối nhận di sản thừa kế

Nếu nhận thấy khoản nợ để lại quá lớn, thủ tục xử lý phức tạp hoặc di sản không đủ để bù đắp nghĩa vụ tài chính, người thừa kế hoàn toàn có quyền từ chối nhận di sản thừa kế theo quy định tại Điều 620 Bộ luật Dân sự.

Khi bạn làm văn bản từ chối nhận di sản hợp pháp tại Văn phòng công chứng, bạn sẽ không còn quyền lợi đối với tài sản đó, đồng thời cũng hoàn toàn không phải chịu trách nhiệm gánh vác hay xử lý bất kỳ khoản nợ nào của người đã mất. Lúc này, các chủ nợ sẽ trực tiếp làm việc với người quản lý di sản hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết trong phạm vi khối tài sản còn lại của người chết.