Trong xã hội hiện đại, xu hướng các cặp vợ chồng lựa chọn lối sống không sinh con (DINKs) hoặc các gia đình không may hiếm muộn ngày càng trở nên phổ biến. Bên cạnh việc tận hưởng cuộc sống, một câu hỏi pháp lý quan trọng được rất nhiều người quan tâm nhưng thường ngại chia sẻ là: Khi hai vợ chồng mất đi không có con, tài sản thuộc về ai? Khối tài sản tích góp cả đời bao gồm nhà đất, sổ tiết kiệm sẽ được xử lý như thế nào để vừa đúng quy định pháp luật, vừa tránh được những tranh chấp căng thẳng trong dòng họ?

1. Phân chia di sản khi hai vợ chồng không có con theo Bộ luật Dân sự

Căn cứ theo các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, quyền thừa kế và phương thức dịch chuyển khối tài sản của cặp vợ chồng không có con sẽ được quyết định dựa trên hai trường hợp:

• Trường hợp có di chúc hợp pháp: Pháp luật tối đa hóa việc tôn trọng quyền định đoạt tài sản của công dân. Nếu trước khi qua đời, hai vợ chồng đã lập di chúc hợp pháp, toàn bộ di sản sẽ được phân chia chính xác theo ý nguyện của họ. Họ có quyền để lại tài sản cho bất kỳ cá nhân nào (như anh em, họ hàng, bạn bè) hoặc các tổ chức xã hội, từ thiện.

• Trường hợp không có di chúc: Nếu hai vợ chồng qua đời đột ngột và không để lại di chúc, khối tài sản chung và riêng của họ sẽ được phân chia theo pháp luật dựa trên các hàng thừa kế. Vì không có con (bao gồm cả con đẻ và con nuôi), hàng thừa kế thứ nhất lúc này chỉ còn lại cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của hai vợ chồng (nếu họ còn sống). Trong trường hợp bố mẹ hai bên đều đã qua đời, di sản sẽ dịch chuyển sang hàng thừa kế thứ hai, bao gồm: ông bà nội, ông bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người quá cố.

2. Tầm quan trọng của việc thẩm định giá độc lập khi phân chia di sản

Điểm nghẽn lớn nhất trong các vụ việc khai nhận và phân chia di sản thừa kế đối với trường hợp không có con chính là số lượng người hưởng thừa kế ở hàng thứ hai hoặc thứ ba thường rất đông (bao gồm tất cả anh chị em ruột hoặc cô dì chú bác của cả bên nội lẫn bên ngoại).

Khi một hoặc nhiều mảnh đất đứng tên chung của hai vợ chồng được mang ra phân chia cho nhiều người, việc định giá tài sản theo cảm tính hoặc áp dụng máy móc bảng giá đất của Nhà nước sẽ ngay lập tức châm ngòi cho các mâu thuẫn. Người muốn giữ đất làm kỷ niệm không đủ tiềm lực tài chính để đền bù sòng phẳng bằng tiền mặt cho các thành viên khác theo giá thị trường, dẫn đến việc di sản bị đóng băng kéo dài.

Hiểu rõ quy định vợ chồng không có con mất đi tài sản thuộc về ai giúp các gia đình chủ động hơn trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý. Để quy trình phân chia di sản diễn ra minh bạch, văn minh và giữ gìn trọn vẹn hòa khí dòng họ, việc sở hữu một chứng thư định giá là bước đi không thể thiếu. Hãy liên hệ ngay với PGL Thành Nam – đơn vị thẩm định giá uy tín hàng đầu, giúp bóc tách và xác định chính xác giá trị thị trường của tài sản thừa kế, tối ưu hóa mọi thủ tục đàm phán phân chia một cách hợp pháp.