1. Quyền thừa kế đối với cha mẹ ruột

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, con đẻ (bao gồm cả con riêng trong hoặc ngoài giá thú) đều thuộc Hàng thừa kế thứ nhất.

Mối quan hệ huyết thống là căn cứ pháp lý cao nhất. Do đó, khi cha hoặc mẹ ruột qua đời, con riêng có quyền hưởng di sản ngang bằng với các con chung khác. Trong trường hợp không có di chúc, di sản sẽ được chia đều cho tất cả những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Tuy nhiên, con riêng cần có giấy khai sinh hoặc các văn bản chứng minh quan hệ cha/mẹ - con hợp pháp.

2. Thừa kế giữa con riêng và cha dượng, mẹ kế

Đây là điểm đặc thù mang tính nhân văn của pháp luật Việt Nam. Con riêng không đương nhiên được hưởng thừa kế của cha dượng/mẹ kế như đối với cha mẹ ruột, trừ hai trường hợp:

• Thừa kế theo di chúc: Nếu cha dượng hoặc mẹ kế lập di chúc hợp pháp chỉ định con riêng là người thừa kế.

• Thừa kế theo pháp luật (Quan hệ nuôi dưỡng): Căn cứ Điều 654 Bộ luật Dân sự, nếu con riêng và cha dượng/mẹ kế có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau theo quy định tại hàng thừa kế thứ nhất.

3. Những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi

Để thực hiện quyền thừa kế, con riêng cần lưu ý các vấn đề sau:

• Chứng minh quan hệ nuôi dưỡng: Đây là yếu tố then chốt khi nhận thừa kế từ cha dượng/mẹ kế. Các bằng chứng như: cùng chung sống trong thời gian dài, thực hiện nghĩa vụ chăm sóc khi đau ốm, hỗ trợ tài chính... là những căn cứ quan trọng trước cơ quan công chứng hoặc Tòa án.

• Thừa kế thế vị: Nếu con riêng có quan hệ nuôi dưỡng với cha dượng/mẹ kế, họ còn có thể được hưởng quyền thừa kế thế vị (theo Điều 652) từ ông bà nội/ngoại (phía cha dượng/mẹ kế) nếu người cha dượng/mẹ kế đó chết trước người để lại di sản.

Pháp luật Việt Nam khẳng định quyền bình đẳng của con riêng trong thừa kế di sản của cha mẹ ruột và mở rộng quyền lợi đối với cha dượng, mẹ kế nếu có quan hệ nuôi dưỡng thực tế. Việc nắm rõ các quy định tại Điều 651 và 654 sẽ giúp các thành viên trong gia đình đảm bảo quyền lợi chính đáng và tránh được những xung đột pháp lý về sau.